[NL] De spaarstand

Updated: Dec 31, 2021

Al langere tijd op een intensief dieet maar toch geen kilo kwijtraken? In deze blog gaat the doc. dieper in op het fenomeen ‘de spaarstand’. De spaarstand is een evolutionair mechanisme dat ik het beste als volgt kan beschrijven: je lichaam ziet een aanhoudend tekort aan eten als een mogelijke dreiging voor een langdurige hongersnood. Om zichzelf te beschermen ‘leert’ je lichaam om met minder energie toch al zijn processen te laten voltrekken. Onder de aanhoudende dreiging van tekorten creëert het telkens ruimte om een deel van de binnengekomen energie uit eten “opzij te zetten” en op te slaan in de meest efficiënte energiebuffer: vet.

“Om zichzelf te beschermen ‘leert’ je lichaam om met minder energie toch al zijn processen te laten voltrekken.”

Vooral in tijden dat er geen voedselzekerheid was, was dit een heel handig mechanisme: een mindere beschikbaarheid van eten zou zomaar eens een voorbode kunnen zijn van een lange periode zonder eten; dan is het wel zo handig om nog dagen te kunnen overleven, in afwachting van betere tijden.


Het is ditzelfde mechanisme dat mede verklaart dat er mensen zijn met overgewicht die zeggen dat ze maar heel weinig eten en niet afvallen. Deze mensen liegen (meestal) niet; ze zijn waarschijnlijk relatief ondervoed, waardoor hun lichaam ‘vasthoudt’ voor nog ergere tijden. Het resultaat is een vaak vermoeid lichaam en een uitgeputte (getergde) geest, waarbij zelfs langer slapen geen uitkomst meer biedt. Dit benadrukt maar weer waarom het simpele calorieën tellen geen nobelprijs-waardige uitvinding is. Dus onthoud: Less (food) isn’t more (weight loss), beste mensen!